“Tüm hayvanların en zekisi, iyiliğin ne demek olduğunu bilen insanoğluna bir baskı yöntemi uygulayarak onu otomatik işleyen bir makine haline getirenlere kılıç kadar keskin olan kalemimle saldırmaktan başka hiçbir şey yapamıyorum…”

Karabasan gibi erkek gelecek atmosferi… Geceleyin sokakları terörize eden, yaşamları şiddet ve seks üzerine kurulu gençler ve bu hikâyenin anti-kahramanı Alex… Yayımlandığı günden bu yana “kült roman” özelliğini hiçbir zaman kaybetmeyen Otomatik Portakal’ın 15 yaşındaki kahramanı, “İyi ya da kötü nedir?”, “İnsan özgür iradesiyle kaderini seçebilir mi?” gibi soruların yanıtlarını kurcalarken, şiddet dolu sahnelere Beethoven’ın, Mozart’ın müziği eşlik ediyor; Alex ve “çete kardeşleri” Pete, Georgie ve Aptalof, kendi yarattıkları yepyeni bir dilin kelimelerini okurken zihnine kazıyorlar. Ünlü yönetmen Stanley Kubrick tarafından 1971′de filme de çekilen Otomatik Portakal tüm zamanların en sarsıcı romanlarından.

“Cockney dilinde (İngilizce argosu) bir deyiş vardır. ‘Uqueer as as clockwork orange’. Bu deyiş, olabilecek en yüksek derecede gariplikleri barındıran kişi anlamına gelir. Bu çok sevdiğim lafı, yıllarca bir kitap başlığında kullanmayı düşünmüşümdür. Bir de tabii Malezya’da ‘canlı’ anlamına gelen ‘orang’ sözcüğü var. Kitabı yazmaya başladığımda, rengi ve hoş bir kokusu olan bir meyvenin kullanıldığı bu deyişin, tam da benim anlatmak istediğim duruma, Pavlov kanunlarının uygulanmasına dayalı bir hikâyeye çok iyi oturduğunu düşündüm.”
Anthony Burgess

Orijinal adı “a clockwork Orange” olan kitap, “Anthony Burgess’in yazdığı, yüzyılın en ilginç, en tartışılan eserlerinden biridir. Romanın anti-kahramanı Alex, bir grup arkadaşıyla birlikte yasa dışılık, serserilik ve avarelik girdabında bir gençtir. Aynı zamanda grubun da lideridir. Grubuyla birlikte, soygun, tecavüz, darp ve gasp da dâhil olmak üzere birçok suça bulaşır. Bu arada bazen, grup arkadaşlarıyla liderlik üzerine tartışmalar olur. Bir gün, yaşlı bir kadının ölümüne sebep olurlar ve Alex yakalanır.

Alex, önce hapishaneye, ardından ilginç bir rehabilitasyona tabi tutulur. Yaptığı tüm olumsuz davranışlar karşısında vücudunun olumsuz tepkiler vermesine sebep olan bu rehabilitasyon sonunda tamamen kendine yabancılaşan Alex, içi boş bir varlığa dönüşür. Örneğin göz kapaklarını kapatmasına bile müsaade etmeden, zorla saatlerce acı ve şiddeti konu alan filmler izletilir ve bu süreçte özel ilaçlar enjekte edilir.

Rehabilitasyon sonrasında ise eski hayatının mağdurlarınca ve hatta dostlarınca dışlanır ve şiddet görür ama metabolizması karşılık veremeyecek durumda, sadece olaylara katlanmak zorundadır. Onu insan yapan şey yoktur artık.

Daha sonra, tekrar rehabilitasyona tabi tutulur ve Alex, eski haline geri döner.

Eser, insanın seçim hakkına müdahaleye eleştirel bir bakış sunuyor. İyilik seçilmeli mi yoksa insanlar zorla iyiliğe yönlendirilmeli mi? Bu iki çelişkiyi ortaya koyup insanın da bu konu hakkında kafa yormasını sağlıyor.

Eserde şiddetin yükselmesiyle birlikte klasik müziğe vurgu yapılması eseri daha da ilginç kılıyor. Şiddet kullanmaya dayalı hayatına rağmen, kahramanımız klasik müziğe düşkünlüğüyle ön plana çıkmaktadır.

KİTAPLIK olarak, konusu, işlenişi, buluşlarıyla gerçekten de son derece özgün bir yapıya olan bu eseri kesinlikle okumanızı tavsiye ederiz. Alex tanınması gereken bir kişilik:

“Neyse hep aynısını yapıyorum ama yine kendi kendime sözler vereyim. Seneye herşey farklı olcak. Defter tutcam, derslere çalışcam, en öne geçip ders dinliycem vs.vs. deli saçmaları, zırvalar, bok püsür ey kardeşlerim. Ama yine lafta kalcak biliyorum...”
Bu Kitabı Alanlar Ayrıca Aşağıdaki Eserlerle de İlgilendiler: